Gdy dziecko zachoruje i potrzebuje opieki, rodzic objęty ubezpieczeniem chorobowym może ubiegać się o zasiłek opiekuńczy. Świadczenie nie przysługuje automatycznie po wystawieniu zwolnienia lekarskiego. Trzeba przekazać do płatnika składek lub ZUS wniosek i dokumenty potwierdzające opiekę. Ważne są też limity dni w roku, które zależą od wieku i sytuacji dziecka.

Kto może otrzymać zasiłek opiekuńczy na chore dziecko?

Zasiłek może otrzymać osoba objęta ubezpieczeniem chorobowym, która musi osobiście opiekować się chorym dzieckiem i nie może w tym czasie pracować. Uprawnienie może dotyczyć rodzica, rodzica adopcyjnego lub opiekuna dziecka przyjętego na wychowanie. Zasiłek opiekuńczy przysługuje niezależnie od długości okresu ubezpieczenia chorobowego, ale w danym czasie wypłata może przysługiwać tylko jednemu z rodziców.

Co do zasady świadczenie przysługuje, gdy w domu nie ma innego członka rodziny, który może zapewnić dziecku opiekę. Ten warunek nie dotyczy opieki nad chorym dzieckiem, które nie ukończyło 2 lat. Sama obecność innej osoby nie zawsze rozstrzyga sprawę, ponieważ znaczenie ma to, czy rzeczywiście może przejąć opiekę. Zasiłek dotyczy dni, w których z powodu opieki ubezpieczony nie wykonuje pracy.

Ile dni zasiłku przysługuje w roku?

Liczba dni zależy od wieku i sytuacji dziecka. Ustawa określa roczne limity, a łączny wymiar zasiłku opiekuńczego na dzieci i innych członków rodziny nie może przekroczyć 60 dni w roku kalendarzowym. Limit jest wspólny dla osób uprawnionych w rodzinie. Nie zwiększa się, gdy opiekę sprawuje dwoje rodziców albo gdy w rodzinie jest więcej niż jedno dziecko.

Szczególne limity 30-dniowe dotyczą tylko wskazanych w przepisach sytuacji i wymagają odpowiednich dokumentów. Jeśli opiekujesz się wyłącznie dzieckiem z niepełnosprawnością oraz innym chorym członkiem rodziny, a nie masz dzieci poniżej 14 lat, łączny limit wynosi 30 dni, w tym najwyżej 14 dni na opiekę nad innym chorym członkiem rodziny.

Jakie dokumenty złożyć i gdzie je przekazać?

Podstawowym formularzem jest Z-15A, czyli wniosek o zasiłek opiekuńczy na dziecko. Złóż go przy każdym kolejnym okresie opieki, chyba że opieka nad tym samym dzieckiem jest nieprzerwana. Lekarz wystawia zaświadczenie o konieczności opieki, najczęściej jako e-ZLA. Jeśli płatnik składek ma profil na eZUS, elektroniczne zwolnienie trafia do niego automatycznie. Gdy nie ma takiego profilu i otrzymasz wydruk, przekaż go płatnikowi.

Jeżeli zasiłek wypłaca ZUS, może być potrzebne zaświadczenie płatnika składek: Z-3 dla pracownika, Z-3a dla pozostałych ubezpieczonych objętych ubezpieczeniem chorobowym albo Z-3b dla osoby prowadzącej działalność, osoby z nią współpracującej lub duchownego. W szczególnych przypadkach, na przykład gdy opiekę sprawujesz za granicą albo nad dzieckiem z niepełnosprawnością w określonym wieku, dołącz dodatkowe potwierdzenia.

Jeśli pracodawca zgłasza do ubezpieczenia chorobowego więcej niż 20 osób, zwykle ustala prawo i wypłaca zasiłek. Gdy zgłasza nie więcej niż 20 osób, zasiłek wypłaca ZUS; jako pracownik przekaż dokumenty pracodawcy i poinformuj o wniosku, aby mógł przekazać je do Zakładu. Pozostali ubezpieczeni mogą składać dokumenty w ZUS. Wniosek można przekazać elektronicznie przez eZUS, a dokumenty papierowe złożyć w jednostce ZUS.

Kiedy otrzymasz wypłatę i co zrobić po odmowie?

Jeśli wypłaty dokonuje ZUS, powinien przekazać pieniądze nie później niż w ciągu 30 dni od otrzymania kompletu dokumentów potrzebnych do ustalenia prawa. Gdy zasiłek wypłaca pracodawca będący płatnikiem, wypłata następuje w terminie wypłaty wynagrodzenia, nie później niż 30 dni od złożenia wszystkich wymaganych dokumentów. Podaj numer rachunku bankowego, jeśli chcesz otrzymać pieniądze na konto.

Sprawdź, czy przekazałeś zarówno Z-15A, jak i informację o zwolnieniu lekarskim. e-ZLA nie zastępuje wniosku o wypłatę zasiłku. W przypadku kolejnego okresu opieki nad tym samym dzieckiem upewnij się, czy trzeba ponownie złożyć Z-15A; wyjątek dotyczy nieprzerwanej opieki nad tym samym dzieckiem.

ZUS może odmówić prawa do zasiłku, jeśli nie są spełnione warunki albo brakuje dokumentów. Jeśli decyzję odmowną wyda ZUS, możesz złożyć odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych za pośrednictwem oddziału ZUS, który wydał decyzję. Masz na to miesiąc od dnia doręczenia decyzji. Jeżeli odmówił pracodawca, możesz wystąpić do ZUS o wydanie decyzji w sprawie prawa do zasiłku.