Przeliczenie emerytury może być możliwe, gdy po przyznaniu świadczenia opłacałeś składki, znalazłeś brakujące dokumenty o pracy lub zarobkach albo zmieniły się dane, które ZUS może uwzględnić przy obliczeniu. Zwykle trzeba złożyć wniosek ERPO i dołączyć dowody dotyczące konkretnego okresu. Samo przekonanie, że emerytura jest za niska, nie wystarcza do jej ponownego ustalenia.

Kiedy można złożyć wniosek o przeliczenie?

Możesz wystąpić o ponowne ustalenie emerytury między innymi wtedy, gdy po jej przyznaniu pracowałeś i na koncie zapisano nowe składki, uzyskałeś dokumenty o zarobkach, których wcześniej nie można było uwzględnić, albo ZUS nie dysponował kompletem potwierdzeń okresów ubezpieczenia. W niektórych sytuacjach można również wystąpić o ponowne ustalenie kapitału początkowego, jeśli odnalazłeś dowody pracy lub zarobków sprzed 1999 r.

Możliwość i sposób przeliczenia zależą od tego, według jakich zasad obliczono świadczenie oraz jaki nowy dowód przedstawiasz. Inne reguły mogą mieć zastosowanie do emerytury obliczonej na nowych zasadach, a inne do świadczeń ustalonych według wcześniejszych przepisów. ZUS ocenia dokumenty i nie przelicza emerytury wyłącznie dlatego, że upłynął określony czas.

Jakie dokumenty przygotować?

Dobierz załączniki do przyczyny wniosku. Przy nowych składkach sprawdź, czy płatnik przekazał dokumenty rozliczeniowe. Przy brakującym zatrudnieniu przygotuj świadectwo pracy lub dokumenty z archiwum. Przy zarobkach ważne są dokumenty pozwalające ustalić ich wysokość i okres, którego dotyczą. ZUS udostępnia również formularze do zgłaszania nowych dowodów i okresów.

1. Odczytaj z decyzji, według jakich zasad ustalono emeryturę i jaka dokumentacja była już uwzględniona.
2. Sprawdź na koncie eZUS, czy pojawiły się nowe składki albo czy brakuje okresu ubezpieczenia.
3. Poproś byłego pracodawcę lub archiwum o dokumenty dotyczące zatrudnienia i wynagrodzenia.
4. Ustal, czy potrzebny jest ERPO — wniosek o ponowne obliczenie świadczenia — czy osobny wniosek o kapitał początkowy.
5. Zachowaj kopię dokumentów oraz potwierdzenie ich wysłania.

Jeżeli dokumenty są niekompletne, ZUS może wezwać Cię do ich uzupełnienia. Przy dowodach z odległych lat sprawdź, czy daty, nazwa zakładu i dane osobowe są czytelne. Jeśli firma została zlikwidowana, dokumenty mogą znajdować się w archiwum państwowym, u następcy prawnego lub u prywatnego przechowawcy akt.

Jak złożyć wniosek ERPO?

Wniosek o ponowne obliczenie wysokości emerytury można złożyć przez eZUS, w placówce ZUS lub w inny sposób wskazany przez Zakład. Wybierz aktualny formularz ERPO i opisz, co ma zostać ponownie uwzględnione: nowe składki, okres ubezpieczenia, zarobki albo dokumenty. Dołącz tylko załączniki związane z tym żądaniem; uporządkuj je według dat i nazw zakładów.

Jeśli chcesz uwzględnić dokumenty o okresach sprzed 1999 r. i nie masz ustalonego kapitału początkowego, sprawdź, czy musisz złożyć także wniosek o jego ustalenie. W przypadku wątpliwości skontaktuj się z ZUS przed złożeniem kompletu. Po wysłaniu wniosku monitoruj eZUS i odbieraj wezwania.

Od kiedy ZUS przeliczy świadczenie?

W wielu przypadkach przeliczenie następuje od miesiąca, w którym złożono wniosek, jeśli ZUS potwierdzi warunki. Dlatego gdy masz już wymagane dokumenty, sprawdź, czy warto złożyć wniosek bez zwłoki. Przy dalszej pracy terminy składania wniosków o uwzględnienie nowych składek zależą od sytuacji: przy kontynuowaniu zatrudnienia może obowiązywać zasada składania wniosku po zakończeniu roku kalendarzowego, a po ustaniu pracy wniosek można złożyć po zakończeniu zatrudnienia. Potwierdź termin w aktualnych wskazówkach ZUS.

Po wydaniu decyzji porównaj nowe wyliczenie z dotychczasową kwotą i przeczytaj pouczenie. Jeżeli przeliczenie okaże się mniej korzystne, ZUS nie obniży świadczenia, które już pobierasz, na podstawie samego wniosku o przeliczenie w trybie opisanym w przepisach. W razie niezgody na decyzję możesz skorzystać ze środków odwoławczych wskazanych w pouczeniu.

Najczęstsze pytania

Jaki wniosek złożyć o przeliczenie emerytury?

Najczęściej jest to formularz ERPO — wniosek o ponowne obliczenie wysokości emerytury. Jeśli sprawa dotyczy kapitału początkowego lub innego rodzaju zmiany, sprawdź w ZUS, czy wymagany jest również osobny wniosek.

Czy przeliczenie emerytury zawsze zwiększa jej wysokość?

Nie. ZUS sprawdza nowe składki i dokumenty według właściwych przepisów. Jeżeli wyliczenie nie jest korzystniejsze, świadczenie nie musi wzrosnąć.

Czy trzeba czekać rok z wnioskiem o nowe składki?

Termin zależy od tego, czy nadal pracujesz, czy zakończyłeś zatrudnienie, oraz od rodzaju świadczenia. Sprawdź aktualną instrukcję ZUS dla swojej sytuacji przed złożeniem formularza ERPO.

Źródła: przeliczanie emerytur i rent — ZUS; formularze dotyczące przeliczenia — ZUS.