Zasiłek opiekuńczy może przysługiwać osobie objętej ubezpieczeniem chorobowym, która musi przerwać pracę, aby osobiście opiekować się chorym dorosłym członkiem rodziny. W przypadku dorosłego bliskiego ważne są między innymi wspólne gospodarstwo domowe w czasie opieki, brak innej osoby mogącej zapewnić opiekę oraz roczny limit dni.

Komu można zapewnić opiekę?

Zasiłek opiekuńczy z powodu opieki nad chorym członkiem rodziny może dotyczyć między innymi małżonka, rodzica, rodzica dziecka, ojczyma, macochy, teściów, dziadków, wnuków, rodzeństwa oraz dziecka, które ukończyło 14 lat. Osoba wymagająca opieki musi być chora, a Ty musisz faktycznie sprawować nad nią osobistą opiekę.

Przy opiece nad dorosłym członkiem rodziny istotne jest, abyście w okresie sprawowania opieki pozostawali we wspólnym gospodarstwie domowym. Nie oznacza to, że musicie stale mieszkać pod jednym adresem przez cały rok; liczy się wspólne gospodarstwo w czasie, którego dotyczy wniosek. ZUS może poprosić o informacje pozwalające ocenić, czy warunek jest spełniony.

Jakie warunki trzeba spełnić?

Prawo do zasiłku zależy od podlegania ubezpieczeniu chorobowemu. U pracowników ubezpieczenie to jest co do zasady obowiązkowe, natomiast część osób pracujących na umowie zlecenia lub prowadzących działalność może przystąpić do niego dobrowolnie, jeśli spełnia ustawowe warunki. Samo opłacanie składek zdrowotnych nie daje prawa do zasiłku opiekuńczego.

Drugim warunkiem jest brak innego domownika, który mógłby zapewnić opiekę. ZUS ocenia sytuację faktyczną, w tym stan zdrowia i możliwość sprawowania opieki przez pozostałe osoby. W przypadku opieki nad chorym dzieckiem do ukończenia 2 lat obowiązuje wyjątek od tej zasady; nie dotyczy on dorosłego członka rodziny.

Zasiłek ma rekompensować czasową niemożność pracy z powodu koniecznej opieki. Jeżeli opieka jest przewidywana na dłużej, zapytaj lekarza i pracodawcę o dokumenty na każdy wymagany okres. Zwolnienie lekarskie potwierdza konieczność opieki w określonym czasie, ale nie zastępuje wniosku o wypłatę zasiłku.

Ile dni zasiłku przysługuje i jakie dokumenty złożyć?

Na opiekę nad chorym członkiem rodziny innym niż dziecko do 14 lat zasiłek przysługuje zasadniczo przez okres nie dłuższy niż 14 dni w roku kalendarzowym. Limit dotyczy wszystkich osób objętych opieką w tej kategorii łącznie, a nie osobnego limitu na każdą osobę. Łączna liczba dni zasiłku może zależeć także od innych okresów opieki wykorzystanych w tym samym roku.

Wniosek o zasiłek opiekuńczy składa się na formularzu Z-15B. Lekarz wystawia elektroniczne zwolnienie e-ZLA z powodu konieczności opieki. Jeżeli jesteś pracownikiem, pracodawca przekazuje do ZUS wymagane zaświadczenie płatnika. Osoba prowadząca działalność składa dokumenty jako płatnik sama. W zależności od sytuacji ZUS może poprosić o dodatkowe informacje.

Jak zgłosić opiekę pracodawcy i ZUS?

Gdy lekarz wystawi e-ZLA, poinformuj pracodawcę o nieobecności zgodnie z zasadami obowiązującymi w miejscu pracy. Samo elektroniczne zwolnienie nie zawsze wystarcza do wypłaty — należy również złożyć Z-15B. Formularz i dokumenty możesz przekazać elektronicznie przez eZUS albo w formie wskazanej przez płatnika lub Zakład.

Przed wysłaniem sprawdź numer rachunku, daty opieki i dane członka rodziny. Zachowaj kopię wniosku oraz potwierdzenie złożenia. Jeśli opiekę sprawujesz w kilku oddzielnych okresach, składaj dokumenty zgodnie z instrukcją ZUS i każdorazowo kontroluj pozostały limit dni. Zmiana planu lub zakończenie opieki powinna być zgłoszona pracodawcy.

Najczęstsze pytania

Ile dni zasiłku opiekuńczego można otrzymać na chorego rodzica?

Na chorego dorosłego członka rodziny przysługuje zasadniczo do 14 dni w roku kalendarzowym łącznie na osoby z tej kategorii. Limit obejmuje dni opieki nad wszystkimi chorymi dorosłymi członkami rodziny w danym roku.

Czy mogę dostać zasiłek, jeśli opiekuję się dorosłym rodzicem mieszkającym osobno?

Może to być możliwe, jeśli w czasie opieki prowadzicie wspólne gospodarstwo domowe i spełnione są pozostałe warunki. Samo pokrewieństwo lub odwiedziny nie potwierdzają jeszcze wspólnego gospodarstwa.

Jaki formularz złożyć przy opiece nad dorosłym członkiem rodziny?

Złóż wniosek Z-15B oraz upewnij się, że lekarz wystawił e-ZLA. Pracodawca lub ZUS może wymagać dodatkowych danych płatnika składek.

Źródła: prawo do zasiłku i okres przysługiwania — ZUS; formularz Z-15B — ZUS.