Ulga na start może przez ograniczony czas zwolnić przedsiębiorcę ze składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia działalności. Nie zwalnia jednak ze składki zdrowotnej. Uprawnienie zależy od spełnienia konkretnych warunków, a okres ulgi jest liczony w miesiącach kalendarzowych. Poniżej wyjaśniamy, co sprawdzić przed wyborem tego rozwiązania i jak przygotować się na jego zakończenie.

Kto może skorzystać z ulgi na start?

Z ulgi może skorzystać przedsiębiorca będący osobą fizyczną, który rozpoczyna działalność gospodarczą po raz pierwszy albo podejmuje ją ponownie po co najmniej 60 miesiącach kalendarzowych od jej ostatniego zawieszenia lub zakończenia. Przed zgłoszeniem sprawdź te warunki:

• rozpoczynasz działalność po raz pierwszy albo po wymaganej, co najmniej 60-miesięcznej przerwie,
• nie będziesz wykonywać dla byłego pracodawcy tych samych czynności co wcześniej jako pracownik,
• nie korzystasz z ulgi jako osoba współpracująca z przedsiębiorcą.

Warunek dotyczący byłego pracodawcy odnosi się do czynności wykonywanych w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym w ramach stosunku pracy albo spółdzielczego stosunku pracy. Porównaj rzeczywisty zakres obowiązków z planowanymi usługami. ZUS wskazuje też wyłączenia dotyczące osób współpracujących oraz przedsiębiorców spełniających warunki ubezpieczenia rolników. Jeśli dotyczy Cię taki przypadek, sprawdź jego zasady przed zgłoszeniem.

Jak długo trwa ulga i jak zgłosić się do ZUS?

Ulga trwa maksymalnie sześć miesięcy kalendarzowych. Jeżeli rozpoczynasz działalność pierwszego dnia miesiąca, ten miesiąc wlicza się do okresu ulgi. Gdy zaczynasz później, sześć miesięcy liczy się od następnego miesiąca kalendarzowego.

Data rozpoczęcia działalności	Pierwszy miesiąc ulgi	Przykładowy okres sześciu miesięcy
1 kwietnia	kwiecień	kwiecień–wrzesień
15 kwietnia	maj	maj–październik

Zawieszenie działalności nie zatrzymuje biegu sześciu miesięcy i nie wydłuża ulgi. Uwzględnij to, jeśli planujesz przerwę w prowadzeniu firmy. Zasady liczenia wynikają z miesięcy kalendarzowych, a nie z liczby dni, w których faktycznie pracujesz.

Ulga nie obejmuje ubezpieczenia zdrowotnego. Trzeba zgłosić się do tego ubezpieczenia i rozliczać należną składkę. Jej wysokość zależy od obowiązujących zasad, dlatego sprawdzaj aktualne informacje ZUS zamiast opierać się na kwotach z wcześniejszych lat.

Jakie ubezpieczenia i świadczenia obejmuje ulga?

W okresie ulgi nie podlegasz ubezpieczeniom społecznym z tytułu działalności na zasadach, które obejmowałoby standardowe zgłoszenie przedsiębiorcy. Dotyczy to ubezpieczeń emerytalnego, rentowych i wypadkowego. Ulga nie oznacza jednak, że nie możesz zgłosić się do ubezpieczeń społecznych.

Ubezpieczenie zdrowotne jest odrębne od ubezpieczeń społecznych. Ulga na start go nie znosi, dlatego przedsiębiorca nadal ma obowiązek zgłoszenia i opłacania składki zdrowotnej.

Jeśli w trakcie ulgi zachorujesz, będziesz opiekować się dzieckiem lub chorym członkiem rodziny albo urodzi Ci się dziecko, z tytułu tej działalności nie otrzymasz świadczeń z ubezpieczenia chorobowego, takich jak:

• zasiłek chorobowy,
• świadczenie rehabilitacyjne,
• zasiłek macierzyński,
• zasiłek opiekuńczy.

Nie obejmie Cię także ochrona ubezpieczenia wypadkowego z tej działalności. Okres, w którym nie opłacasz z niej składek emerytalnych, nie jest uwzględniany przy ustalaniu prawa do emerytury ani nie zwiększa jej wysokości z tego tytułu. Inny tytuł do ubezpieczeń może zmieniać Twoją sytuację, dlatego rozpatruj go oddzielnie.

Co zrobić, gdy sześć miesięcy dobiega końca?

Zanim upłynie okres ulgi, ustal, od kiedy zmienią się Twoje obowiązki wobec ZUS. Nie czekaj z tym do ostatniego dnia, zwłaszcza jeśli działalność jest Twoim jedynym tytułem do ubezpieczeń.

Przed końcem ulgi zrób krótką listę:

1. Sprawdź datę rozpoczęcia działalności i ostatni miesiąc ulgi.
2. Ustal, jakie ubezpieczenia będą Cię obejmować po jej zakończeniu.
3. Przygotuj zgłoszenie i rozliczenia zgodne z Twoją sytuacją.

Po uldze możesz sprawdzić, czy spełniasz odrębne warunki do preferencyjnej podstawy składek. To rozwiązanie nie przysługuje automatycznie każdej osobie korzystającej z ulgi na start. ZUS wskazuje własne kryteria, w tym ograniczenia związane z wcześniejszą działalnością i świadczeniem usług dla byłego pracodawcy.

Jeżeli spełniasz wymagania dla preferencyjnych składek, okres korzystania z nich jest liczony osobno. ZUS opisuje go jako 24 pełne miesiące kalendarzowe. Sprawdź aktualne zasady i datę, od której okres ma się rozpocząć w Twojej sytuacji.

Możesz też dobrowolnie zrezygnować z ulgi i zgłosić się do ubezpieczeń społecznych wcześniej. ZUS wskazuje, że ponowne skorzystanie z ulgi będzie możliwe dopiero po 60 miesiącach kalendarzowych od zakończenia lub zawieszenia działalności. Przed decyzją sprawdź właściwe zgłoszenie i termin, a potem zachowaj potwierdzenia dokumentów.

Najczęstsze pytania

Czy muszę zgłosić zmianę sytuacji?

Tak. Zaktualizuj zgłoszenia i rozliczenia, gdy zmienią się warunki.

Gdzie sprawdzę swoje dane?

Na koncie płatnika lub ubezpieczonego w eZUS.

Czy stare kwoty składek są aktualne?

Sprawdź wartości i terminy obowiązujące w bieżącym roku.