Prawo do zasiłku chorobowego zależy między innymi od tego, jak długo podlegasz ubezpieczeniu chorobowemu. Ten czas nazywa się okresem wyczekiwania. Dla części osób wynosi 30 dni, dla innych 90 dni, ale wcześniejsze ubezpieczenie może skrócić oczekiwanie. Są też sytuacje, w których prawo do zasiłku przysługuje od pierwszego dnia. Poniżej wyjaśniamy, jak sprawdzić swoją sytuację.

Ile wynosi okres wyczekiwania na zasiłek?

Jeśli podlegasz ubezpieczeniu chorobowemu obowiązkowo, co do zasady prawo do zasiłku nabywasz po 30 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia. Dotyczy to na przykład pracownika objętego ubezpieczeniem z umowy o pracę. Jeżeli ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne, podstawowy okres wynosi 90 dni. Tak bywa między innymi przy działalności gospodarczej albo umowie zlecenia, o ile dana osoba może przystąpić do ubezpieczenia.

Okres wyczekiwania liczy się w dniach nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego, a nie od dnia, w którym otrzymasz pierwsze wynagrodzenie albo opłacisz dowolną składkę. Najpierw ustal, od kiedy rzeczywiście podlegasz ubezpieczeniu. W eZUS możesz sprawdzić zapisane informacje, a w razie niejasności poprosić płatnika składek lub ZUS o wyjaśnienie.

Samo zwolnienie lekarskie nie zastępuje wymaganego okresu ubezpieczenia. Jeśli niezdolność do pracy powstała przed upływem okresu wyczekiwania, prawo do zasiłku może jeszcze nie przysługiwać. Warto jednak sprawdzić, czy do okresu można doliczyć wcześniejsze ubezpieczenie albo czy dotyczy Cię jeden z ustawowych wyjątków.

Czy wcześniejsze ubezpieczenie skraca oczekiwanie?

Poprzedni okres ubezpieczenia chorobowego może zostać doliczony do obecnego. Zasadą jest, że przerwa między okresami nie może przekroczyć 30 dni. Ustawa przewiduje też wskazane przerwy, które nie przerywają zaliczania, między innymi urlop wychowawczy, urlop bezpłatny albo czynną służbę wojskową żołnierza niezawodowego.

W praktyce nie wystarczy porównać dat zatrudnienia. Trzeba sprawdzić, czy w poprzednim okresie podlegałeś właśnie ubezpieczeniu chorobowemu, czy było ono obowiązkowe lub dobrowolne oraz z jakiego powodu nastąpiła przerwa. Okres pracy bez tego ubezpieczenia nie staje się automatycznie okresem wyczekiwania.

Do okresu wyczekiwania zalicza się również określone przez ZUS okresy pobierania zasiłku macierzyńskiego w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego oraz podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników. Jeżeli Twoja historia obejmuje kilka tytułów ubezpieczenia, urlop albo świadczenie z innego systemu, podaj te informacje przy ustalaniu uprawnień. Nie rozstrzygaj sprawy wyłącznie na podstawie ostatniej umowy.

Przygotuj oś czasu z datą rozpoczęcia obecnego ubezpieczenia, wcześniejszymi okresami i długością przerw. To ułatwia sprawdzenie, czy dni można doliczyć. Brakujące dane sprawdź w eZUS lub poproś o nie płatnika.

Kto może otrzymać zasiłek bez okresu wyczekiwania?

Przepisy przewidują grupy osób, którym zasiłek chorobowy może przysługiwać od pierwszego dnia ubezpieczenia. Najczęściej dotyczą one osób, których sytuacja odpowiada jednemu z tych przypadków:
– absolwent szkoły, uczelni albo szkoły doktorskiej, który został objęty ubezpieczeniem lub do niego przystąpił w ciągu 90 dni od ukończenia nauki albo uzyskania dyplomu;
– osoba, której niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy;
– osoba podlegająca ubezpieczeniu chorobowemu obowiązkowo, która ma co najmniej 10-letni okres obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego;
– poseł lub senator, który przystąpił do ubezpieczenia w ustawowym terminie po zakończeniu kadencji.

Jeśli uważasz, że dotyczy Cię wyjątek, przygotuj dokument potwierdzający daną okoliczność, taki jak dyplom, dokumentację wypadku lub historię ubezpieczenia. ZUS ocenia prawo do świadczenia w indywidualnej sprawie. Nie zakładaj, że sam status absolwenta, długoletnia praca albo zwykłe zwolnienie lekarskie wystarczy bez sprawdzenia ustawowych przesłanek.

Co sprawdzić po otrzymaniu e-ZLA?

Elektroniczne zwolnienie lekarskie potwierdza niezdolność do pracy, ale samo w sobie nie przesądza, że otrzymasz zasiłek. Sprawdź, czy w dniu powstania niezdolności podlegałeś ubezpieczeniu chorobowemu, czy upłynął okres wyczekiwania i czy zwolnienie jest widoczne u płatnika. Pracownik powinien powiadomić pracodawcę o nieobecności zgodnie z zasadami obowiązującymi w zakładzie, nawet gdy e-ZLA zostało przekazane elektronicznie.

U pracownika trzeba odróżnić okres wyczekiwania od tego, kto wypłaca pieniądze za czas choroby. Pracodawca finansuje wynagrodzenie chorobowe za łącznie 33 dni niezdolności w roku kalendarzowym, a u pracownika, który ukończył 50 lat, zasadniczo za 14 dni od kolejnego roku kalendarzowego. Zasiłek chorobowy z ubezpieczenia społecznego przysługuje potem odpowiednio od 34. lub 15. dnia. To odrębna zasada od 30-dniowego okresu ubezpieczenia potrzebnego do nabycia prawa.

Po otrzymaniu zwolnienia uporządkuj sprawę w kilku krokach:
1. Sprawdź, czy e-ZLA trafiło do właściwego płatnika.
2. Ustal datę objęcia ubezpieczeniem chorobowym i rodzaj tego ubezpieczenia.
3. Zbierz wcześniejsze okresy, które mogą zostać doliczone, oraz dokumenty dotyczące wyjątku, jeśli go dotyczy.
4. Zapytaj płatnika lub ZUS, czy brakuje dokumentu potrzebnego do ustalenia prawa.

Wysokość i wypłata świadczenia zależą od dodatkowych warunków oraz dokumentów, a nie tylko od samego okresu wyczekiwania. Wątpliwości dotyczące konkretnej historii zatrudnienia najlepiej wyjaśnić przed przyjęciem, że zasiłek zostanie wypłacony.